Candu Enerji ve Türkiye Nükleer Enerji Şirketi, Türkiye’nin nükleer enerji kapasitesini genişletme çabaları kapsamında Kanada menşeli CANDU reaktör teknolojisinin kullanım potansiyelini değerlendirmek üzere bir mutabakat zaptı imzaladı.
Kanadalı şirket, AtkinsRéalis Grubu’nun bir parçası olup, anlaşmanın “ilgili teknik verilerin, bilgilerin, deneyimlerin, know-how’ın ve uzmanlığın paylaşımı ve alışverişi için bir çerçeve” sağladığını ve tarafların “çeşitli CANDU reaktör teknolojilerinin değerlendirilmesi ve Türkiye Nükleer Enerji Şirketi (TÜNAŞ) tarafından belirlenen sahalar için uygunluklarının değerlendirilmesi” konusunda iş birliği yapacaklarını belirtti.
Ayrıca, düzenleyici ve lisanslama gereklilikleri de değerlendirilecek ve iki taraf “finansman ve yapılandırma seçenekleri, mülkiyet düzenlemeleri, proje teslim yaklaşımları, yerelleştirme fırsatlarının değerlendirilmesi, iş gücü geliştirme ve insan sermayesi gereklilikleri de dahil olmak üzere potansiyel iş modellerini inceleyecek”.
TÜNAŞ, Türkiye’deki nükleer santrallerin geliştirilmesinden sorumludur; ülke halihazırda Akkuyu santralini inşa etmekte olup, iki yeni santral için daha planlar geliştirilmektedir.
Mutabakat Zaptı, Kanada Madencilik Araştırmacıları ve Geliştiricileri Birliği Kongresi’nin oturum aralarında imzalandı ve imza törenine Kanada Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Tim Hodgson ve Türkiye Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar katıldı.
Bayraktar, “Enerji sepetimizi çeşitlendirmek ve nükleer enerji kapasitemizi artırmak için iki ülke arasında birlikte çalışma potansiyeline büyük önem veriyoruz” dedi.
İki ülke arasındaki daha geniş ilişkiler konusunda ise şunları söyledi: “Türkiye-Kanada ilişkilerinde yeni bir döneme girdiğimize inanıyorum. Dünyadaki, özellikle Kuzey Amerika ve diğer yerlerdeki jeopolitik gelişmeler, farklı ortaklıklara ve ittifaklara daha fazla ihtiyaç duyduğumuz bir dönemde olduğumuz anlamına geliyor.”
Güney Mersin ilinde bulunan 4.800 MWe’lik Akkuyu santrali, Türkiye’nin ilk nükleer santralidir. Rusya’nın Rosatom şirketi, BOO (yap-sahip ol-işlet) modeliyle dört adet VVER-1200 reaktörü inşa ediyor. Ünitelerin inşaatına 2018 ile 2023 yılları arasında başlandı. Santral tamamlandığında, Türkiye’nin elektrik ihtiyacının yaklaşık %10’unu karşılaması ve dört ünitenin de 2028 yılı sonuna kadar faaliyete geçmesi hedefleniyor.
Mart 2024’te Bayraktar’ın, Türkiye’nin Sinop’ta planlanan ikinci nükleer santrali için Rusya ve Güney Kore ile görüşmelerde bulunduğunu ve ayrıca ülkenin kuzeybatısındaki Trakya bölgesinde üçüncü bir santral için Çin ile de görüşmeler yaptığını söylediği bildirildi.
Türkiye ayrıca, 2050 yılına kadar 5 GWe kapasite eklemeyi hedefleyen küçük modüler reaktörler (SMR) için de planlar geliştiriyor; bu da toplamda en az 16 adet SMR anlamına geliyor.
Şu anda Güney Kore, Romanya ve Çin’in yanı sıra Kanada’da 17 adet olmak üzere dünya genelinde 31 Candu reaktörü faaliyette bulunuyor.
Candu üniteleri, 30 yıl boyunca çalışacak şekilde tasarlanmış basınçlı ağır su reaktörleridir ve yenileme işlemine tabi olarak 30 yıl daha çalışma ömrü sunmaktadır. Bu yenileme, buhar jeneratörleri, basınç tüpleri, kalandria tüpleri ve besleme tüpleri gibi temel reaktör bileşenlerinin değiştirilmesini içerir. Reaktörün tüm yakıtı ve ağır suyu çıkarılır ve sökülmeden önce santralin geri kalanından izole edilir. Reaktör monte edilmiş haldeyken erişilemeyenler de dahil olmak üzere binlerce bileşen incelenir ve yüksek hassasiyetli yeniden inşa sırasında 480 yakıt kanalı ve 960 besleme tüpünün tamamı değiştirilir.
AtkinsRéalis, Kasım 2023’te, Candu teknolojisinin en yüksek çıkış gücüne sahip 1.000 MW’lık Candu Monark adlı III+ nesil reaktörün planlarını açıkladı. Eylül 2024’te kavramsal tasarım aşamasını tamamladı ve Kanada nükleer düzenleyici kuruluşu ile tedarikçi tasarım incelemesi planlama aşamasındadır.
