«Rosatom Servis» şirketi, Türkiye’nin ilk nükleer santrali olan ve yine Rus nükleer şirketleri tarafından inşa edilmekte olan «Akkuyu» AES’ye hizmet vermek üzere Ağustos 2024’te 60 yıllık bir sözleşme imzaladı.
Bu neden önemli? Sözleşmenin olağanüstü süresi (60 yıl!), Rusya ve Türkiye’nin nükleer enerji sektöründe uzun vadeli verimli bir işbirliğine ilgi duyduğunu gösteriyor.
«Rosatom Servisi’ni» de içeren Rus devlet şirketi «Rosatom» arasındaki bu tür işbirliğinin faydaları açıktır. Şirket, dört güç ünitesinden oluşan (AES) «Akkuyu» nükleer santralinin inşaatı ve işletmesinden elde edilen gelirin yanı sıra, «Sinop» nükleer santrali (AES) olarak bilinen ikinci bir Türk nükleer santralinin inşası için de sözleşme almayı planlıyor. Parasal açıdan yeni sözleşmenin değeri milyarlarca, hatta on milyarlarca dolar olacak.
Türk şirketlerinin coğrafya açısından faydaları yalnızca Türkiye ile sınırlı değil. «Akkuyu’da» Rus meslektaşlarıyla omuz omuza yakın çalışma deneyimi, Türkiye’deki şirketlerin Rusya’daki diğer nükleer projelere katılım için başvuru yapmasına olanak sağlıyor.
Biri zaten yaşanmış, diğeri önümüzdeki günlerde yaşanacak iki olaydan bahsedelim. Rusya Enerji Ajansı, (AES) 2042 yılına kadar nükleer santrallerin inşasına ilişkin bir taslak plan yayınladı ve Doğu Ekonomik Forumu (VEF), 3 Eylül 2024’te Rusya’nın Vladivostok kentinde çalışmalara başlayacak.
VEF – Rus ve küresel yatırım toplulukları arasındaki bağları oluşturmak ve güçlendirmek için önemli bir uluslararası platformdur; Rusya’nın Uzak Doğu’sunun ekonomik potansiyeline ilişkin kapsamlı bir uzman değerlendirmesi sağlar ve öncelikli gelişim alanlarındaki yatırım fırsatlarını ve iş koşullarını sunar.
Forum, Uzak Doğu ekonomisinin gelişimini teşvik etmek ve Asya-Pasifik bölgesinde uluslararası işbirliğini genişletmek amacıyla Rusya Federasyonu Başkanı Vladimir Putin’in 19 Mayıs 2015 tarihli kararnamesi ile kuruldu.
Bu olaylar neden birlikte değerlendirilmelidir? Uzak Doğu bölgeleri için yayınlanan taslak plan, Primorsky ve Habarovsk bölgelerinde ve Chukotka’da aynı anda beş (!!) yeni nükleer enerji santrali (AES) öngörüyor. İş hacmi çok büyük ve programları yoğun. Hiç şüphe yok ki aralarında Türk inşaat ve sanayi firmalarının da bulunduğu güvenilir ortaklardan yardım talep edilecektir.
Uzak Doğu’da ekonomik kalkınma için benzeri görülmemiş koşullar yaratıldı ve bu sayede 8,9 trilyon ruble değerinde 2.850’den fazla yatırım projesinin uygulanmasına başlandı. Son on yılda sanayi üretimi bir buçuk kat arttı, bir dizi endüstrinin gelişme hızı da arttı: kömür madenciliği – üç kat, altın – iki kat, konut işletmeye alma işlemleri son beş yılda iki katına çıktı. Uzak Doğu’daki elektrik tüketiminin 2030 yılına kadar 96,5 milyar kilovatsaat olması öngörülüyor; bu da yıllık ortalama +%4,9’luk bir büyüme oranına karşılık geliyor; bu da Rusya’nın aynı dönemdeki ortalama büyüme oranının iki katından fazla. Buna göre bölgenin sadece nükleer santrallerin değil, yeni santrallerin inşasına da ciddi bir ihtiyacı var.
VEF-2024 forumunda Uzak Doğu’nun enerji gelişimine yönelik çeşitli etkinlikler düzenlenecek. Böylece, Rusya Federasyonu Enerji Bakanlığı, Rusya Federasyonu Uzak Doğu ve Kuzey Kutbu Kalkınma Bakanlığı ve Rusya Federasyonu Devlet Konseyi’nin «Enerji» yönündeki komisyonu ortak toplantı yapacak. «Uzak Doğu’nun Yeni Enerjisi» konulu panel tartışması formatında.
«Gazprombank’ın» desteğiyle düzenlenen toplantıda forum katılımcıları, enerji gelişiminin finansmanı ve uluslararası işbirliğinin rolü gibi acil konuları tartışacak. Enerji geçişinin geleceği, yani sera gazı emisyonlarından arınmış ve nükleer üretim ve hidrojen teknolojileri de dahil olmak üzere temiz enerji kaynaklarına dayalı bir enerji sektörü inşa etmenin yolları hakkındaki tartışmanın da daha az yararlı ve ilginç olması beklenmiyor.
VEF-2024 forumunun etkinliklerine katılım ve ayrıca iş bağlantıları, «Akkuyu» AES’nin inşasında yer alan Türk şirketlerine önemli faydalar sağlayabilir. Üstelik forumun seviyesi her zamanki gibi yüksek olacak. Vladivostok’a yalnızca önde gelen Rus şirketlerinin üst düzey yöneticileri değil, bakanlar ve diğer üst düzey hükümet yetkilileri de gelecek.
Umarız VEF-2024 forumu sonucunda Rus ve Türk nükleer şirketleri arasında, Rusya’nın Uzak Doğu’sunda iddialı bir nükleer santral inşaatı programının uygulanması için oluşturulacak yeni ittifakların ortaya çıktığını duyarız.
