Hindistan, nükleer enerji sektöründe köklü bir değişime imza atmaya hazırlanıyor. Ülkenin Atom Enerjisi Departmanı, geçen yıl kabul edilen SHANTI Yasası kapsamında hazırlanan taslak kurallar için kamuoyu danışma sürecini başlattı. Bu adım, Hindistan’ın 2047 yılına kadar 100 GWe nükleer enerji kapasitesine ulaşma hedefi doğrultusunda attığı en somut adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
SHANTI Nedir ve Neden Bu Kadar Önemli?
SHANTI, “Sustainable Harnessing and Advancement of Nuclear Energy for Transforming India” (Hindistan’ı Dönüştürmek için Nükleer Enerjinin Sürdürülebilir Kullanımı ve Geliştirilmesi) kelimelerinin baş harflerinden oluşuyor. Bu yasa, Hindistan’ın nükleer enerji alanındaki yasal çerçevesini kökten değiştiriyor. 1962 tarihli Atom Enerjisi Yasası ve 2010 tarihli Nükleer Hasar Sorumluluğu Yasası gibi eski düzenlemeleri yürürlükten kaldırarak, tüm nükleer faaliyetleri tek bir kapsamlı yapı altında topluyor.
Özel Sektörün Önü Açılıyor
Yasanın en dikkat çekici yanı, özel sektörün nükleer enerji alanına sınırlı da olsa katılımına izin vermesi. Hindistan Enerji Bakanı Jitendra Singh’in de belirttiği gibi, bu yasa “hem kamu hem de özel sektörün daha geniş katılımını” mümkün kılacak. Bu, Hindistan’ın nükleer enerji sektöründe on yıllardır süren devlet tekelinin sona ermesi anlamına geliyor.
Tek Bir Lisansla Her Şey
Yeni kurallar kapsamında, nükleer santrallerin inşası, işletilmesi, mülkiyeti ve devreden çıkarılması için tek bir “karma lisans” verilecek. Bu lisans, sadece mevcut fisyon reaktörlerini değil, aynı zamanda füzyon reaktörlerini de kapsayacak. Ayrıca yakıt döngüsü tesisleri, uranyum ve toryum arama ve madenciliği, radyasyon kaynaklarının üretimi, nükleer yakıt ve ekipmanların yurt içi ve yurt dışı ticareti gibi geniş bir yelpazede faaliyetler için lisanslama çerçevesi belirleniyor.
Yabancı Teknolojiye Açık Kapı
Yasa, yabancı tasarımlı reaktörler için de önemli bir düzenleme getiriyor. Lisans verilebilmesi için reaktör tasarımının, menşe ülkedeki düzenleyici kurum tarafından onaylanmış olması şartı aranıyor. “Menşe ülke” tanımı ise oldukça dikkat çekici: “Nükleer reaktör tasarımı ve tedarik zinciri ekosisteminde kendi kendine yeten, düzenleyici onayları küresel olarak güvenilen ülkeler”. Bu tanım, açıkça ABD, Rusya, Fransa, Güney Kore ve Çin gibi nükleer teknoloji ihracatçısı ülkeleri işaret ediyor.
Kamuoyunun Görüşüne Açık
Hindistan Atom Enerjisi Departmanı, taslak kuralları 14 Ağustos’ta kamuoyuna duyurdu ve ilgili kişi ve kuruluşları 4 Eylül’e kadar görüş ve önerilerini iletmeye davet etti. Bu danışma süreci, yeni düzenlemelerin sektör paydaşlarının beklentilerine uygun şekilde şekillendirilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Hindistan Neden Bu Adımı Atıyor?
Hindistan, dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri ve enerji ihtiyacı her geçen gün artıyor. Mevcut nükleer kapasitesi (yaklaşık 8 GW) bu ihtiyacı karşılamakta yetersiz kalıyor. Ülke, 2047 yılına kadar nükleer enerji kapasitesini 100 GW’a çıkarmayı hedefliyor. Bu hedefe ulaşmak için hem kamu hem de özel sektör yatırımlarına ve uluslararası teknoloji işbirliklerine ihtiyaç var.
SHANTI Yasası, bu ihtiyaca yanıt veriyor. Özel sektörün önünü açarak, yabancı teknoloji transferini kolaylaştırarak ve düzenleyici çerçeveyi modernize ederek Hindistan’ın nükleer enerji hedeflerine ulaşması için gerekli yasal altyapıyı sağlıyor.
