Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), bugün sivil deniz taşımacılığında ve yüzer nükleer santrallerde nükleer enerjinin güvenli, emniyetli ve barışçıl kullanımını desteklemek için küresel bir girişim olan ATLAS (Denizde Uygulamalar için Lisanslı Atom Teknolojileri) girişimini başlattı.
Nükleer gemilere ve yüzer nükleer santrallere yönelik artan ilgi, nükleer ve denizcilik toplulukları arasında daha yakın işbirliği ihtiyacını ortaya koydu. Amerika Birleşik Devletleri’nin ev sahipliğinde Washington, DC’de iki gün boyunca düzenlenen ATLAS’ı Başlatma Üst Düzey Uluslararası Forumu, nükleer ve denizcilik sektörlerini birbirine bağlamaya yönelik ilk küresel koordineli girişimi başlatmak üzere 50’den fazla ülkeden, uluslararası kuruluşlardan, sanayi liderlerinden, denizcilik sektörü ve liman yetkililerinden yaklaşık 600 katılımcıyı bir araya getiriyor.
Deniz taşımacılığı, dünya ticaretinin yaklaşık %80’ini oluşturuyor. Deniz taşımacılığına olan talep her yıl yaklaşık %2 oranında artmaya devam ettikçe, enerji güvenliğini artıran güvenilir uzun mesafe çözümlerine olan ihtiyaç da artıyor. Küçük modüler reaktörler (SMR’ler) gibi gelişmiş ve yenilikçi reaktör teknolojileri dahil olmak üzere nükleer enerji, yüksek enerji yoğunluğu ve uzun özerklik sunarak gemilerin yakıt ikmali yapmadan uzun süre çalışmasına olanak tanıyacaktır. Yüzer nükleer santraller, geleneksel altyapının sınırlı olduğu kıyı ve uzak topluluklara ve açık deniz endüstrilerine güvenilir enerji sağlayabilir.
Reaktör tasarımı, yakıt teknolojileri ve deniz mühendisliğindeki ilerlemeler, bazı deniz nükleer projelerinin 2030’larda uygulanmaya hazır olabileceği anlamına geliyor. Bu teknolojiler, konteyner gemileri, dökme yük gemileri, tankerler, yolcu gemileri, buz kırıcılar ve açık deniz operasyonları için ikmal gemileri gibi büyük gemilerden, uzak topluluklara, limanlara, afet müdahale hizmetlerine ve açık deniz endüstrilerine güvenilir elektrik, ısı, su tuzdan arındırma ve acil durum gücü sağlamaya kadar geniş bir uygulama yelpazesi bulabilir.
Bugünkü etkinliği açan UAEA Genel Direktörü Rafael Mariano Grossi, nükleer enerjiyi denizcilik sektörü için potansiyel bir oyun değiştirici olarak nitelendirdi. “ATLAS tam zamanında başlatılıyor” dedi. “Nükleer ve denizcilik sektörlerini bir araya getirerek, enerji ve deniz taşımacılığı olmak üzere iki kritik endüstrinin geleceğini şekillendirme ve nükleer teknolojilerin denizde güvenli, emniyetli ve barışçıl kullanımına yönelik küresel güveni güçlendirme fırsatına sahibiz.”
Bugün yayınlanan Ortak Bildiride, 25 ülke ATLAS’a olan bağlılıklarını teyit ederek bunu “sivil nükleer deniz endüstrisinde devrim yaratma yolunda ilk adım” olarak nitelendirdi. “Geleceğe bakıldığında, bu teknolojilerin güvenli ve emniyetli bir şekilde konuşlandırılmasını sağlamak ve denizdeki sivil nükleer uygulamalar için güvencelerin uygulanmasının verimliliğini ve etkinliğini artırmak üzere uluslararası nükleer ve denizcilik topluluklarının işbirliği yapması çok önemlidir” denildi.
ABD Enerji Bakanı Chris Wright, açılış oturumunda konuştu. “Bu bakanlık etkinliğinde yapılan çalışmalar, bizi açık deniz nükleer enerjisi ve nükleer gemiler vaadini ticari bir gerçeğe dönüştürmeye yaklaştırıyor” dedi. “ATLAS, konuşlandırmanın önündeki pratik engelleri ele almak üzere hükümetleri, düzenleyicileri ve sanayiyi bir araya getirerek, Başkan Trump’ın Amerikan nükleer liderliğini yeniden tesis etme çabalarını tamamlıyor, Amerikan inovasyonu için fırsatları genişletiyor ve dünya çapındaki yeni pazarlara güvenilir nükleer enerji erişimi sağlıyor. Amerika Birleşik Devletleri, bu girişimi UAEA ve uluslararası ortaklarıyla birlikte ilerletme konusunda kararlıdır.”
Etkinlikte dünyanın dört bir yanından bakanlar ve yetkililer, önümüzdeki yıllarda denizde nükleer teknolojilerin potansiyel rolü hakkında ulusal açıklamalarda bulunuyor. Program ayrıca, deniz nükleer uygulamalarına yönelik gerçek talebi, ele alınması gereken zorlukları ve deniz nükleer teknolojilerini konuşlandırmak için gereken pratik adımları, ortaklıkları, altyapıyı ve uluslararası işbirliğini ele alan üç panel oturumunu içeriyor.
ATLAS’ın başlatılmasının ardından UAEA, kapsamlı ATLAS çerçevesini oluşturmak için birlikte çalışan altı uzman proje grubu aracılığıyla uygulamaya başlayacak. Ülkelerin, sanayinin ve diğer paydaşların temsilcilerinden oluşan bu gruplar, nükleer gemilerin ve yüzer nükleer santrallerin konuşlandırma senaryolarını ve diğer özelliklerini dikkate alarak güvenlik, emniyet, güvenceler ve düzenleme konularını ele almak üzere bu yıl pratik çalışmalara başlayacak.
Salı günü Washington, DC’de ABD tarafından düzenlenen eş zamanlı bir sanayi etkinliğinde, nükleer ve denizcilik şirketleri sivil nükleer deniz uygulamalarında yeni bir döneme işaret eden gelişmeleri sergiledi. İkinci gün delegeler, dünyanın ilk sivil nükleer ticaret gemisi olan NS Savannah’ı üst düzey bir ziyaret için Washington’dan Baltimore Limanı’na gidecek. Reaktörü 1962’de faaliyete geçti ve altmış yıldan fazla bir süre sonra ATLAS, ülkeleri yeni nesil deniz nükleer teknolojilerinin karşı karşıya olduğu sorunları çözmek için bir araya getiriyor: nükleer enerji denizde nasıl kullanılabilir, hangi kurallara ihtiyaç vardır ve en başından itibaren güvenlik, emniyet ve güvenceler nasıl sağlanır. Bu girişim, UAEA’nın nükleer teknolojilerin barışçıl kullanımını destekleme konusundaki on yıllık rolü üzerine inşa edilmiştir.
