Türkiye’nin nükleer enerji serüveni uzun ve çetrefilli bir yoldur. Mersin’deki Akkuyu Nükleer Güç Santrali (NGS) fiilen yükselirken, uzun yıllar rafa kaldırılan Sinop Nükleer Santrali projesi adeta yeniden diriliyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Güney Kore ziyareti sırasında verdiği son röportaj, Sinop için yeni bir dönemin kapılarını araladı. İşte Türkiye’nin ikinci nükleer santrali olması planlanan Sinop NGS’nin çarpıcı hikayesi ve son gelişmeler.
Projenin Kökeni: 17 Yıllık Bir Serüven
Sinop NGS fikri ilk kez 2008-2009 yıllarında güçlü bir şekilde gündeme geldi. Dönemin siyasi kadrolarında önemli bir isim olan Hakan Fidan, o tarihlerde projenin yakın takipçilerinden biriydi. O dönemdeki ilk ve en büyük hedef, Güney Koreli enerji devi KEPCO (Kore Elektrik Kurumu) ile ileri düzeyde bir işbirliği kurmaktı.
Ancak planlar beklendiği gibi yürümedi. Proje, maliyet tahminlerinin fırlaması ve siyasi belirsizlikler nedeniyle askıya alındı ve uzun yıllar boyunca bir türlü hayata geçirilemedi. Yani Sinop, Türkiye’nin “kaderine terk edilmiş” enerji hayallerinden biri olarak kaldı.
Neden Şimdi ve Neden Kore?
Geçtiğimiz yıllarda Rusya ile yürütülen görüşmeler olsa da, stratejik dengelerin değişmesiyle birlikte rotamız yeniden Uzak Doğu’ya çevrildi. İşte bu noktada KEPCO devreye giriyor. Kore Savaşı’ndan bu yana kanıtlanmış bir müttefiklik bilinciyle hareket eden iki ülke, 2012 yılında ilişkilerini stratejik ortaklık seviyesine taşımıştı. Bu ortam, dev bir enerji projesi için ideal zemini hazırlıyor.
Hakan Fidan’ın Müjdesi: Görüşmeler Başladı
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Güney Kore’nin JTBC kanalına verdiği röportajda Sinop ile ilgili en net sinyalleri verdi. Fidan, o röportajda şu ifadeleri kullandı:
*”Her iki taraf da şu anda Sinop Nükleer Santrali konusunda olası bir işbirliğini görüşmeye başladı. Aslında, 2008-2009 yıllarında KEPCO ile ileri düzeyde bir işbirliği yapmak istiyorduk. O dönemde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile birlikte çalışırken bu proje üzerinde görevliydim. Dolayısıyla ilk tercihimiz KEPCO’ydu, ancak daha sonra bu proje bir sonuca varamadı. Umarız bu sefer ortak projemizi gerçekleştirebiliriz.”*
Bu açıklama, Sinop projesinin sadece bir hayal olmadığını, fizibilite çalışmalarının ötesinde somut sözleşme aşamasına yaklaşıldığını gösteriyor.
Projenin Teknik Detayları ve Kapasitesi
Resmi kaynaklara ve geçmiş planlamalara göre Sinop Nükleer Santrali’nin dev bir kapasiteye sahip olması hedefleniyor:
- Yer: Sinop, Abalı Köyü, İnceburun Mevkii (Karadeniz kıyısı).
- Reaktör Sayısı: 4 adet basınçlı su reaktörü (PWR) planlanmıştır.
- Kurulu Güç: Her bir reaktör yaklaşık 1.140 MW olup, toplamda 4.560 MW‘lık dev bir kapasite hedeflenmektedir.
- Maliyet: Güncel rakamlar değişkenlik gösterse de, geçmişte yapılan hesaplamalar projenin yaklaşık 20 milyar dolar gibi bir yatırım gerektireceğini ortaya koyuyor.
Saha Onayı ve Hukuki Süreç Tamam mı?
Projenin bu kadar hızlı gündeme gelmesinin altında yatan en önemli sebep, bürokratik engellerin büyük ölçüde aşılmış olmasıdır.
- Saha Onayı: Nükleer Düzenleme Kurulu (NDK), 3 Nisan 2024 tarihinde Sinop İnceburun mevkiindeki saha için resmi olarak “Saha Onayı” verdi.
- Kurucu Statüsü: Projenin sahibi konumundaki Türkiye Nükleer Enerji A.Ş. (TÜNAŞ), 27 Ocak 2023 tarihinde “Kurucu” statüsü alarak yetkilendirildi.
Yani fiziki olarak inşaata başlanmamış olsa da, santralin yapılacağı alan yasal olarak kesinleşmiş durumda. Bu da KEPCO ile yapılacak bir anlaşmanın ardından iş makinelerinin çok hızlı bir şekilde bölgeye girebileceği anlamına geliyor.
Sinop neden bu kadar kritik?
Türkiye’nin enerji bağımsızlığı yolunda Sinop NGS hayati bir öneme sahip. Mevcut durumda ilk santral Akkuyu, Rus teknolojisiyle yükseliyor. Eğer Sinop, Kore teknolojisiyle hayata geçirilirse:
- Teknolojik Çeşitlilik: Türkiye, tek bir ülkenin nükleer teknolojisine bağımlı kalmaktan kurtulur. Farklı reaktör tiplerinde uzmanlaşmış bir iş gücü havuzu oluşur.
- Stratejik Denge: Enerjide dışa bağımlılık azalırken, savunma sanayinde olduğu gibi enerjide de çok boyutlu bir dış politika yürütme imkanı doğar.
- Bölgesel Güç: 2053 net sıfır emisyon hedeflerine ulaşmak ve artan sanayi talebini karşılamak için nükleer enerji vazgeçilmezdir.
Bakan Fidan’ın da vurguladığı gibi, “Kore teknolojisinin Türkiye’deki nükleer santral inşaatlarında önemli bir rol oynamasını gerçekten çok istiyoruz.” 17 yıl önce başlayan ancak yarım kalan bu hikaye, artık tamamlanmak üzere.
Sonuç ve Beklentiler
Türkiye, enerjide dışa bağımlılığını azaltmak ve karbon hedeflerine ulaşmak için nükleer enerjiyi stratejik bir kaldıraç olarak görüyor. İlk santral Akkuyu’daki deneyimler, ikinci ve üçüncü santraller için önemli bir referans teşkil ediyor. Eğer KEPCO ile el sıkışılırsa, Sinop NGS sadece Türkiye’nin değil, bölgenin en büyük enerji projelerinden birine dönüşebilir. Önümüzdeki aylarda tarafların masadan ne tür bir anlaşma ile kalkacağını hep birlikte göreceğiz.
