Çin’in nükleer enerji programı, son günlerde iki önemli kilometre taşını daha geride bıraktı. Ülkenin güneyinde, Hainan eyaletindeki Changjiang nükleer santralinin 3. ünitesi elektrik şebekesine başarıyla bağlanırken, Guangdong eyaletindeki Taipingling santralinin 2. ünitesi ticari işletmeye geçti -1. Bu gelişmeler, Çin’in kendi tasarımı olan üçüncü nesil Hualong One (HPR1000) reaktör teknolojisinin olgunluğunu ve seri üretim kabiliyetini bir kez daha gözler önüne serdi.
Rekorlar ve İlkler
Changjiang 3’ün şebeke bağlantısı, Hainan eyaletinin ilk Hualong One ünitesi olması açısından ayrı bir önem taşıyor -6. Bu, Çin’in en güneydeki eyaletinin de nükleer enerji haritasına “kendi” reaktör teknolojisiyle dahil olması anlamına geliyor. Taipingling 2’nin ticari devreye girmesi ise, sadece bir ünitenin tamamlanması değil, aynı zamanda Guangdong-Hong Kong-Makao Büyük Körfez Bölgesi’ndeki ilk Hualong One üssünün ilk fazının tamamlanması demek -3.
Çin Artık Dünya İkincisi
Bu başarılar, istatistiksel bir dönüm noktasını da beraberinde getirdi. Dünya Nükleer Birliği verilerine göre, Çin’in toplam kurulu nükleer güç kapasitesi 63,98 GWe seviyesine ulaşarak, ilk kez Fransa’nın 63 GW’lık kapasitesini geride bıraktı ve ABD’nin ardından dünya ikinciliğine yükseldi -1. Bu, Çin’in son yirmi yılda izlediği istikrarlı ve hızlı nükleer genişleme stratejisinin ne kadar etkili olduğunu gösteriyor.
İki Reaktörün Hikayesi
Bu iki başarının perde arkasına bakıldığında, Çin’in nükleer inşaat kabiliyetinin ne kadar ilerlediği görülüyor.
Changjiang 3: İnşaatına Mart 2021’de başlanan bu ünite, 10 Temmuz 2026’da ilk kritikliğe (sürdürülebilir zincirleme reaksiyon) ulaşmış ve sadece üç hafta gibi kısa bir süre sonra şebekeye bağlanmıştır -1. Bu hızlı geçiş, deneyimli ekiplerin ve olgun bir teknolojinin ürünü. Changjiang sahası zaten iki adet CNP-600 reaktörüne ev sahipliği yapıyor ve ayrıca 2021’den beri ACP100 (Linglong One) adlı küçük modüler reaktörün inşaatı da devam ediyor -1-6.
Taipingling 2: Nisan 2020’de temeli atılan bu ünite, lisans, yakıt yükleme, ilk kritiklik ve şebeke bağlantısı aşamalarını başarıyla geçtikten sonra 3 Ağustos’ta ticari işletmeye başladı -1. Taipingling sahasında toplam altı adet Hualong One reaktörü planlanıyor. İlk dört ünite halihazırda inşa halinde veya işletmede ve geçen ayın sonunda 5. ve 6. ünitelerin inşaatı da devlet onayı aldı -1-5.
Sadece Bugün Değil, Gelecek de İnşa Ediliyor
Bu iki başarı, Çin’in nükleer alandaki hızının sadece bir göstergesi. Geçtiğimiz ayın sonlarında Çin Devlet Konseyi, dört ayrı projede toplam sekiz yeni nükleer ünitenin inşasını onayladı -5-9. Bu yeni ünitelerden bazıları, Hualong One tasarımının geliştirilmiş bir versiyonu olan “Hualong One 2.0” için gösteri projesi olarak nitelendiriliyor -5. Toplam yatırımın 170 milyar yuanı (yaklaşık 25 milyar dolar) aşması beklenen bu projeler, Çin’in 2030 yılına kadar yaklaşık 110 GW kurulu nükleer güce ulaşma hedefine hızla ilerlediğini gösteriyor -9.
Sonuç: Temiz Enerjinin Belkemiği
Changjiang 3’ün yılda 18 milyar kilovatsaat üretmesi ve 11,6 milyon ton karbondioksit emisyonunu önlemesi beklenirken, Taipingling 2’nin de aynı ölçekte katkı sağlaması planlanıyor -6-1. Bu rakamlar, Çin’in nükleer enerjiyi sadece bir enerji kaynağı olarak değil, aynı zamanda karbonsuz bir geleceğin belkemiği olarak gördüğünü açıkça ortaya koyuyor. Çin, nükleer teknolojide hem seri üretim kabiliyetini hem de yerli AR-GE gücünü birleştirerek, dünyanın en hızlı ve en iddialı nükleer genişleme programını yürütüyor.
