Seul’ün konsorsiyumu, Vietnam’ın Japonya ve Rusya’dan dönüşüyle birlikte Ninh Thuan 2. Ünite’yi finansman vaatleriyle hedefliyor
Geçen yıl Çekya’nın Dukovany kentinde 26 milyar dolarlık yeni nükleer santral ihalesini kazanan Güney Koreli firmalar, şimdi gözlerini Vietnam’a çevirmiş durumda. Sıradaki hedef: Ninh Thuan.
Enerji sektöründen edinilen bilgilere göre Vietnam hükümeti, Ninh Thuan Nükleer Santrali’nin 2. Ünitesi’ni inşa edecek yeni yükleniciyi seçme sürecine hız vermiş. Ülke, 2. Ünite için yer seçimi, saha araştırmaları ve tüm izin süreçlerini tamamlamış. Üstelik ihaleyi açık artırmayla değil, doğrudan özel bir sözleşmeyle sonuçlandırmayı planlıyor.
Ne inşa edilecek?
Ninh Thuan nükleer projesi, Vietnam’ın güney-orta kıyısındaki Ninh Thuan eyaletinde, her biri 4 ila 6,4 gigawatt (GW) kapasiteli 1. ve 2. üniteleri inşa etmeyi öngörüyor. 1. Ünite’nin 2030’da, 2. Ünite’nin ise 2035’te devreye girmesi hedefleniyor. Toplam proje büyüklüğünün yaklaşık 22-25 milyar dolar (30-35 trilyon Güney Kore wonu) olduğu tahmin ediliyor.
Peki ya 1. Ünite?
Ninh Thuan 1. Ünite’yi zaten Rus devlet nükleer şirketi Rosatom kazanmıştı. Vietnam ve Rusya, eski Sovyetler Birliği döneminden beri sıkı müttefik. Rosatom bu ihaleyi, sadece santral inşaatı değil, finansman, uranyum zenginleştirme, işletme ve bakım gibi tüm seçenekleri bir arada sunan “tek durak anahtar teslim paket” ile kazanmıştı. Ayrıca Rusya, inşaat maliyetinin %85’ini devlet destekli bir finansmanla karşılamayı teklif etmişti.
Bu stratejiyle Rusya, özellikle Mısır, Türkiye, Bangladeş ve Hindistan gibi gelişmekte olan ülkelerin nükleer pazarlarında varlığını genişletiyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na (UAEA) göre, bu yıl mart itibarıyla dünya genelinde 72 yeni nükleer güç ünitesi inşa halinde. Bunların 5’ini Rosatom kendi ülkesinde, 15’ini ise yurtdışında inşa ediyor. Ancak 2022’de Ukrayna işgalinin ardından ekonomik yaptırımlar ve diğer faktörler nedeniyle Rusya’nın işi biraz zorlaşmış durumda.
Japonya neden çekildi?
Ninh Thuan 2. Ünite ise bir zamanlar Japonya’nın kamu-özel konsorsiyumu Japan International Nuclear Energy Development tarafından kazanılmıştı. Ama Japonlar, inşaat takviminin çok sıkışık olduğunu gerekçe göstererek projeden çekildi. Japonya da bu projeyi büyük ölçekli resmi kalkınma yardımı, altyapı yatırımı ve düşük faizli krediler vaat ederek kazanmıştı.
Bazı yorumlara göre Japonya’nın Vietnam nükleer projesinden çekilmesinde iki ülke arasındaki ticari gerilim de rol oynadı. Hava kirliliğini azaltmak isteyen Vietnam hükümeti, 2030’dan itibaren Hanoi’nin merkezinde içten yanmalı motosikletlerin tamamen yasaklanmasına karar vermişti. Bu durum, yerel motosiklet pazarının %80’ine sahip Japon firmalarına büyük zarar vereceği için Japon hükümetinin itiraz ettiği ve ardından nükleer santral inşaatından geri adım attığı iddia ediliyor.
Vietnam neden 2. Ünite’yi başka bir ülkeye vermek istiyor?
Vietnam hükümeti başlangıçta hem Ninh Thuan 1 hem de 2. Üniteleri Rosatom’a vermeyi düşünmüştü, ancak enerji bağımlılığını tek bir ülkeye fazla vermemek için 2. Ünite’nin inşasını başka bir ülkeye devretmeye karar vermiş.
İşte burada sahneye Team Korea giriyor
KEPCO ve KHNP öncülüğünde Doosan Enerbility, Daewoo Engineering & Construction gibi özel firmaları da içeren “Team Korea” (Kore Takımı), Japonya’nın bıraktığı Ninh Thuan 2. Ünite ihalesini gözüne kestirmiş durumda. Geçen ay Devlet Başkanı Lee Jae-myung’un Vietnam’a yaptığı resmi ziyaret sırasında KEPCO, PVN ile “nükleer enerji geliştirme iş birliği potansiyelinin incelenmesi” konulu bir mutabakat zaptı (MOU) imzaladı.
Doosan Enerbility de Vietnamlı PTSC ve PetroCons ile sırasıyla yeni nükleer projelerde iş birliği ve tedarik zinciri geliştirme konularında anlaşmalar imzaladı. Daewoo Engineering & Construction ise yurtdışı işler ve nükleer bölümlerini birleştirerek Global Altyapı Merkezi’ni kurdu ve Vietnam’a giriş için zemini hazırladı.
Devlet de destek veriyor
Güney Kore hükümeti de şu anda KEPCO ve KHNP arasında bölünmüş olan nükleer ihracat sistemini birleştirmek için adımlar atıyor. En önde gelen seçenek, KEPCO’nun dışa açılan yüz olması, KHNP’nin ise teknik işletme ve inşaat kapasitesini üstlenmesi.
Uzman yorumu
Kyunghee Üniversitesi Nükleer Mühendisliği Bölümü’nden Profesör Jung Beom-jin, “Vietnam’ın nükleer santral inşa edecek kendi başına yeterli fonu yok” diyor ve ekliyor: “Tıpkı Rusya’nın Rosatom’un Ninh Thuan 1. Ünite’yi kazanmasında olduğu gibi, Team Korea’nın ihalede başarılı olması için anahtar, Vietnam’a cazip finansman koşulları sunması olacak.”
